Lộ trình học HSK từ con số 0

Người mới hay hỏng ở chỗ làm sai thứ tự: nhảy vào chữ Hán trước khi chắc thanh điệu, hoặc lao vào cày đề khi vốn từ còn quá mỏng. Bài này xếp lại đúng thứ tự bốn chặng và nói thật thời gian mỗi chặng cần.

Chặng 1 — Phát âm và pinyin (2–4 tuần)

Chưa động tới chữ Hán. Việc duy nhất của chặng này là đọc đúng pinyin và phân biệt được bốn thanh điệu khi nghe người khác nói. Nghe không ra thanh điệu là gốc rễ của việc mất điểm phần nghe ở mọi cấp — và càng để lâu càng khó sửa vì tai đã quen nghe sai.

Cách kiểm tra đã xong chặng này: nghe một từ lạ, viết lại được pinyin kèm đúng dấu thanh.

Chặng 2 — Từ vựng theo tuần (chặng dài nhất)

Đây là chặng chiếm phần lớn thời gian, và cũng là chặng nhiều người bỏ cuộc nhất vì học theo cảm hứng. Hai nguyên tắc giữ được nhịp:

• Chia theo tuần, không chia theo hứng. Một danh sách 2.000 từ nhìn vào là nản; cũng danh sách đó chia thành 10 tuần, mỗi tuần 5 bài thì mỗi lần ngồi xuống bạn chỉ đối mặt với 50 từ.
• Nghe từ ngay khi học từ. Học bằng mắt thì lúc thi nghe sẽ không nhận ra. Mỗi từ nên gặp cả mặt chữ lẫn âm thanh trong cùng một lần.

Và quan trọng nhất: ôn lại đúng lúc sắp quên — sau 1 ngày, 3 ngày, một tuần, rồi vài tuần. Đó là toàn bộ bí quyết của thẻ ghi nhớ kiểu Anki, và là thứ tách người học được 2.000 từ khỏi người học mãi quanh 300 từ đầu.

Chặng 3 — Ngữ pháp, học song song

Ngữ pháp tiếng Trung nhẹ hơn nhiều so với nỗi sợ của người mới: không chia động từ, không chia giống số, không biến đổi đuôi từ. Toàn bộ HSK 1–6 gói trong khoảng 159 điểm ngữ pháp. Khó nằm ở trật tự từ và ở vài cấu trúc đặc thù như 把, 被, bổ ngữ khả năng.

Nhịp hợp lý là 2–3 điểm ngữ pháp mỗi tuần, học cùng tuần từ vựng tương ứng để có ngay từ mà đặt câu. Xem mục ngữ pháp theo cấp.

Chặng 4 — Cày đề (2–3 tháng cuối)

Chỉ bắt đầu khi đã nắm khoảng 60–70% vốn từ của cấp mình nhắm. Sớm hơn thì câu sai chủ yếu vì không biết từ — không nói lên điều gì về kỹ năng làm bài, và rất dễ làm bạn nản.

Ở chặng này mục tiêu đổi: không còn là học thêm kiến thức mà là quen với nhịp và với áp lực thời gian. Làm trọn đề, bấm giờ, không tua lại băng nghe. Mỗi 2–3 tuần một đề đầy đủ là đủ; xen giữa là chữa lại các câu sai.

Mất bao lâu để tới từng cấp?

Ước lượng cho người tự học khoảng một giờ mỗi ngày, đều đặn, tính từ con số 0 và theo vốn từ của chuẩn 3.0:

Đây là khoảng thường gặp chứ không phải cam kết — người có nền tiếng Hán Việt tốt hoặc học ở lớp có lịch cố định thường nhanh hơn đáng kể. Điều ổn định hơn mọi con số trên: học 45 phút mỗi ngày trong sáu tháng cho kết quả tốt hơn hẳn ba tiếng mỗi cuối tuần.

Câu hỏi thường gặp