一旦…就… (một khi… thì…)

Cách dùng: Cấu trúc 一旦…就… diễn tả một giả thiết hoặc điều kiện, khi điều kiện đó xảy ra thì kết quả sẽ lập tức hoặc chắc chắn xảy ra theo. Nó nhấn mạnh tính tất yếu, nhanh chóng của kết quả. Ví dụ: 一旦下雨，比赛就取消。 (Một khi trời mưa, trận đấu sẽ bị hủy.) Vị trí trong câu: Mệnh đề chứa 一旦 thường đứng trước, mệnh đề chứa 就 đứng sau. Có thể đảo trật tự: 我就走，一旦他来了。 (Tôi sẽ đi ngay, một khi anh ấy đến.) Tuy nhiên, cách đặt 一旦 ở đầu câu là phổ biến và tự nhiên hơn. Lưu ý và lỗi sai thường gặp:

• Không dùng với quá khứ hoàn thành: 一旦 thường dùng cho tương lai hoặc hiện tại, không dùng cho sự việc đã xảy ra hoàn toàn trong quá khứ. Sai: *昨天一旦下雨，我就没去。* Đúng: 一旦下雨，我就不去。
• Nhầm lẫn với 如果…就…: 如果 chỉ điều kiện giả định, kết quả có thể xảy ra hoặc không. 一旦 nhấn mạnh rằng chỉ cần điều kiện xuất hiện, kết quả chắc chắn xảy ra ngay. Ví dụ: 如果努力学习，就能通过考试。 (Nếu học chăm chỉ, có thể đỗ.) So với: 一旦开始学习，就停不下来。 (Một khi bắt đầu học, sẽ không dừng lại được.)
• Thiếu chủ ngữ hoặc dùng sai vị trí 就: Chủ ngữ có thể đứng trước hoặc sau 一旦, nhưng 就 phải đứng trước động từ. Ví dụ: 一旦你决定，就马上行动。 (Một khi bạn quyết định, hãy hành động ngay.)
• Dùng thừa 就: Trong một số câu ngắn, có thể lược bỏ 就 nếu kết quả hiển nhiên, nhưng trong HSK 6, nên giữ đủ cấu trúc để rõ nghĩa.

So sánh với 只要…就…: 只要 có nghĩa “chỉ cần”, nhấn mạnh điều kiện tối thiểu đủ để có kết quả. 一旦 nhấn mạnh thời điểm chuyển biến, kết quả xảy ra ngay sau đó. Ví dụ: 只要努力，就能成功。 (Chỉ cần nỗ lực, sẽ thành công.) – điều kiện cần. 一旦放弃，就前功尽弃。 (Một khi bỏ cuộc, sẽ công cốc.) – thời điểm bắt đầu từ bỏ.