万一…就… (lỡ như… thì…)

Cách dùng: Cấu trúc 万一……就…… dùng để diễn tả một tình huống xấu, không mong muốn có thể xảy ra (dù xác suất thấp) và đối sách hoặc hậu quả sẽ theo sau. Nó thường thể hiện sự lo lắng, phòng bị, hoặc nhắc nhở người nghe cẩn thận. Trong đó, 万一 đứng trước mệnh đề chỉ tình huống giả định xấu, 就 đứng trước mệnh đề chỉ kết quả hoặc hành động ứng phó. Vị trí trong câu: Mệnh đề chứa 万一 có thể đứng trước hoặc sau mệnh đề chứa 就. Khi đứng trước, cấu trúc là: 万一 + tình huống xấu，就 + đối sách. Khi đứng sau, cấu trúc là: 就 + đối sách，万一 + tình huống xấu (thường dùng để bổ sung ý phòng ngừa). Ví dụ: 你最好带把伞，万一下雨就麻烦了。(Tốt nhất bạn nên mang ô, lỡ như mưa thì phiền.) Lưu ý và lỗi sai thường gặp:

• Học sinh Việt thường nhầm 万一 với 如果. Điểm khác biệt: 如果 chỉ điều kiện giả định nói chung, có thể tốt hoặc xấu; còn 万一 chỉ giả định xấu, không mong muốn. Không nói: 万一明天天气好，我们就去公园。 (Nên dùng 如果).
• Sau 万一, không dùng 的话 (vì 万一 đã đủ nghĩa giả định). Sai: 万一下雨的话，就取消比赛。 Đúng: 万一下雨，就取消比赛。
• 就 trong cấu trúc này thường không thể bỏ, vì nó nối kết quả với điều kiện. Tuy nhiên, nếu mệnh đề sau không phải đối sách cụ thể mà chỉ là nhận định, có thể dùng 也 thay thế, nhưng 就 vẫn phổ biến hơn.
• Cần phân biệt với 一旦……就…… : 一旦 nhấn mạnh thời điểm một khi đã xảy ra thì sẽ dẫn đến kết quả, không nhất thiết là điều xấu. Còn 万一 luôn gắn với rủi ro, điều không hay. Ví dụ: 一旦你到了北京，就给我打电话。(Khi bạn đến Bắc Kinh thì gọi cho tôi.) – không thể dùng 万一 ở đây vì không phải chuyện xấu.

So sánh với 如果……就……: Cả hai đều là câu điều kiện, nhưng 万一 mang sắc thái “lỡ như”, “phòng trừ”, thường dùng trong lời khuyên, cảnh báo. 如果 trung tính hơn. Ví dụ: 如果明天下雨，我们就不去。(Nếu mai mưa thì chúng tôi không đi.) – mang tính dự kiến; 万一下雨，我们就得改期。(Lỡ như mưa thì chúng ta phải dời lịch.) – nhấn mạnh lo lắng.