不是…而是… và 不是…就是…

不是……而是…… dùng để phủ định một nhận định hoặc sự việc (A), sau đó khẳng định sự thật đúng là (B). Cấu trúc này nhấn mạnh sự đối lập, làm rõ bản chất vấn đề. Vị trí: A và B thường là danh từ, động từ, tính từ hoặc mệnh đề, đứng sau chủ ngữ chung. Ví dụ: 他不是老师，而是学生。 (Anh ấy không phải giáo viên, mà là học sinh.) 不是……就是…… dùng để diễn tả hai khả năng, hai lựa chọn, nghĩa là "hoặc là... hoặc là...". Nó thể hiện sự suy đoán, phỏng đoán về một trong hai trường hợp. Ví dụ: 他周末不是去图书馆，就是在家睡觉。 (Cuối tuần anh ấy không đến thư viện thì cũng ở nhà ngủ.) Lưu ý và lỗi sai thường gặp:

• Học sinh Việt hay nhầm lẫn giữa hai cấu trúc. 不是……而是…… khẳng định sự thật, còn 不是……就是…… diễn tả sự lựa chọn, không chắc chắn.
• Không dùng 而是 khi muốn nói hai khả năng. Phải dùng 就是.
• Vị trí của A và B phải cùng loại từ hoặc cùng cấu trúc. Ví dụ: sai khi nói "不是老师，而是去学校".
• Trong câu phủ định, không thêm "不" trước "是" trong 不是 vì nó đã mang nghĩa phủ định.
• 不是……而是…… thường dùng để sửa thông tin sai, còn 不是……就是…… dùng để đưa ra phán đoán.

So sánh: 不是……就是…… gần nghĩa với 或者……或者…… nhưng 不是……就是…… mang tính suy đoán mạnh hơn, thường chỉ có hai khả năng, không có khả năng thứ ba.